سیویل اجرا | مرجع فایل، آموزش و مقالات مهندسی عمران | سیویل اجرا | مرجع فایل، آموزش، پروژه، مقالات مهندسی عمران، نکات اجرایی ساختمان، منابع آزمون نظام مهندسی و اخبار صنعت ساخت و ساز ایران
جزوه برنامه ریزی و کنترل پروژه یکی از منابع آموزشی جامع برای آشنایی با مباحث برنامه‌ریزی، زمان‌بندی، کنترل پیشرفت، کنترل هزینه و مدیریت منابع پروژه است. در این مجموعه، مباحث از تعریف محدوده و ساختار شکست کار آغاز شده و تا شبکه‌های پروژه، مسیر بحرانی، کنترل هزینه به روش ارزش کسب‌شده، موازنه زمان و هزینه، تخصیص منابع و تکنیک PERT ادامه پیدا می‌کند.
این فایل می‌تواند برای دانشجویان مهندسی عمران، مهندسی صنایع، مدیریت پروژه و همچنین مهندسان دفتر فنی، کارشناسان کنترل پروژه و فعالان پروژه‌های عمرانی منبع آموزشی مناسبی باشد.
دانلود جزوه برنامه ریزی و کنترل پروژه
مطالب این مجموعه تنها به معرفی مفاهیم کلی محدود نشده و در بخش‌های مختلف از مثال‌ها، نمودارهای شبکه، نمودار گانت، محاسبات زمان‌بندی و تمرین‌های عددی استفاده شده است.
در ابتدای جزوه، فرآیند برنامه‌ریزی پروژه شامل تعریف محدوده، شناسایی فعالیت‌ها، ترسیم شبکه، برآورد مدت زمان و منابع، زمان‌بندی و نهایی‌کردن برنامه پروژه معرفی می‌شود.
سرفصل‌های جزوه برنامه ریزی و کنترل پروژه
1. برنامه‌ریزی پروژه و ساختار شکست کار WBS
یکی از بخش‌های مهم فایل به ساختار شکست کار یا Work Breakdown Structure اختصاص دارد. WBS به‌عنوان یک ساختار سلسله‌مراتبی برای تجزیه پروژه به فعالیت‌ها و بسته‌های کاری معرفی شده است.
در این بخش با موضوعاتی مانند:
- تعریف محدوده پروژه
- اهداف و اقلام تحویلی پروژه
- شناسایی فعالیت‌های پروژه
- طراحی و توسعه WBS
- تعیین سطوح شکست کار
- بسته‌های کاری Work Package
- کدگذاری WBS
- روش‌های مختلف دسته‌بندی اجزای پروژه
آشنا خواهید شد.
جزوه تأکید می‌کند که WBS باید به اندازه‌ای تفصیلی باشد که امکان برنامه‌ریزی و کنترل مناسب پروژه را فراهم کند، اما جزئیات بیش از حد نیز می‌تواند هزینه برنامه‌ریزی و کنترل را افزایش دهد.
2. شبکه پروژه و زمان‌بندی فعالیت‌ها
یکی دیگر از مباحث اصلی جزوه برنامه ریزی و کنترل پروژه، تعیین روابط بین فعالیت‌ها و ایجاد شبکه پروژه است.
در فایل دو ساختار اصلی شبکه معرفی شده‌اند:
- Activity On Arrow یا AOA
- Activity On Node یا AON
همچنین نحوه تعیین تقدم و تأخر فعالیت‌ها، پیش‌نیازها، وابستگی‌های الزامی، ترجیحی و خارجی و قواعد ترسیم شبکه بررسی شده است.
در ادامه، محاسبات رفت و برگشت شبکه برای تعیین زمان‌های شروع و پایان فعالیت‌ها آموزش داده می‌شود و مفاهیمی مانند ES، EF، LS و LF مورد استفاده قرار می‌گیرند.
3. برآورد مدت زمان فعالیت‌های پروژه
بخش دیگری از جزوه به روش‌های تخمین مدت زمان فعالیت اختصاص دارد.
از جمله روش‌های مطرح‌شده می‌توان به موارد زیر اشاره کرد:
- تخمین بر اساس حجم کاری
- استفاده از نظر کارشناسی
- روش دلفی
- استفاده از سوابق و اطلاعات پروژه‌های قبلی
- تخمین سه‌زمانه
- شکستن فعالیت به اجزای کوچک‌تر
در تخمین سه‌زمانه نیز زمان خوش‌بینانه، محتمل و بدبینانه برای فعالیت در نظر گرفته می‌شود.
کنترل پروژه و پایش پیشرفت
بخش کنترل پروژه، ارتباط برنامه‌ریزی و اجرای واقعی پروژه را بررسی می‌کند و چرخه Plan، Do، Check و Action نیز در ابتدای این قسمت معرفی شده است.
کنترل‌های اصلی مطرح‌شده در جزوه شامل:
- کنترل زمان پروژه
- کنترل پیشرفت پروژه
- کنترل هزینه پروژه
- کنترل کیفیت پروژه
است.
کنترل پیشرفت و نمودار S-Curve
در کنترل پیشرفت پروژه، ابتدا برای فعالیت‌ها وزن تعیین شده و سپس درصد پیشرفت واقعی پروژه با استفاده از درصد پیشرفت و ارزش وزنی فعالیت‌ها محاسبه می‌شود.
برای وزن‌دهی نیز عواملی مانند هزینه، مدت زمان، حجم کار، منابع مصرفی و نظر کارشناسی قابل استفاده هستند.
جزوه همچنین مقایسه پیشرفت برنامه‌ای و پیشرفت واقعی را با استفاده از نمودار S-Curve نمایش می‌دهد.
کنترل هزینه و مدیریت ارزش کسب شده EVM
از بخش‌های کاربردی این مجموعه، آموزش Earned Value Management یا EVM است.
سه پارامتر اصلی معرفی‌شده عبارت‌اند از:
- ACWP — هزینه واقعی کار انجام‌شده
- BCWP — هزینه بودجه‌شده کار انجام‌شده
- BCWS — هزینه بودجه‌شده کار برنامه‌ریزی‌شده
سپس شاخص‌ها و انحراف‌هایی مانند موارد زیر محاسبه می‌شوند:
- Cost Variance یا CV
- Schedule Variance یا SV
- Cost Performance Index یا CPI
- Schedule Performance Index یا SPI
- BAC
- EAC
در مثال جزوه، نحوه تفسیر مثبت یا منفی بودن انحراف هزینه و برنامه و همچنین شاخص‌های CPI و SPI به‌صورت عددی آموزش داده شده است.
موازنه زمان و هزینه در کنترل پروژه
یکی دیگر از بخش‌های مهم، Time-Cost Tradeoff یا موازنه زمان و هزینه است.
در این قسمت دو هدف اصلی بررسی می‌شود:
- کاهش مدت زمان پروژه تا یک زمان قابل قبول
- کاهش مجموع هزینه‌های پروژه
جزوه توضیح می‌دهد که هزینه‌های پروژه را می‌توان به هزینه‌های مستقیم و غیرمستقیم تقسیم کرد. با فشرده‌سازی برنامه، هزینه مستقیم ممکن است افزایش پیدا کند؛ در مقابل، کاهش مدت پروژه می‌تواند باعث کاهش هزینه‌های غیرمستقیم شود. هدف، یافتن ترکیب مناسب زمان و هزینه و در برخی مسائل رسیدن به زمان بهینه پروژه است.
برنامه‌ریزی و تخصیص منابع پروژه
بخش مستقلی از فایل به برنامه‌ریزی منابع اختصاص دارد.
در شرایط واقعی معمولاً منابع نامحدود نیستند؛ بنابراین محدودیت نیروی انسانی، ماشین‌آلات یا سایر منابع باید در برنامه زمان‌بندی منعکس شود.
راهکارهای مطرح‌شده برای حل محدودیت منابع شامل:
- استفاده از شناوری فعالیت‌ها
- افزایش مدت فعالیت و کاهش مصرف منابع در واحد زمان
- گسیختگی یا تقسیم زمان‌بندی فعالیت
- استفاده از اضافه‌کاری
- افزایش مدت کل پروژه
است.
همچنین برای تخصیص منابع محدود، یک الگوریتم مرحله‌ای مبتنی بر فعالیت‌های واجد شرایط و اولویت‌بندی آن‌ها ارائه شده است.
شبکه‌های پیشنیازی PN
در بخش شبکه‌های پیشنیازی یا Precedence Network، انواع روابط میان فعالیت‌های پروژه بررسی می‌شود.
چهار رابطه اصلی عبارت‌اند از:
- Finish to Start — FS
- Start to Start — SS
- Finish to Finish — FF
- Start to Finish — SF
در مثال‌های جزوه، استفاده از Lag و روابط زمانی بین شروع و پایان فعالیت‌ها نیز بررسی شده است.
آموزش PERT در جزوه برنامه ریزی و کنترل پروژه
بخش پایانی مجموعه به تکنیک PERT — Project Evaluation and Review Technique اختصاص دارد.
PERT برای شرایطی کاربرد دارد که مدت فعالیت‌ها با عدم قطعیت همراه است و نمی‌توان برای هر فعالیت تنها یک مدت زمان قطعی در نظر گرفت.
در این بخش موضوعاتی مانند:
- زمان خوش‌بینانه
- زمان محتمل
- زمان بدبینانه
- محاسبه میانگین مدت فعالیت
- محاسبه واریانس
- محاسبات رفت و برگشت
- تعیین مسیر بحرانی
- تحلیل احتمالات زمان تکمیل پروژه
مطرح می‌شوند.
جزوه برای محاسبات PERT نیز ابتدا محاسبه میانگین و انحراف معیار فعالیت‌ها، سپس محاسبات رفت و برگشت و در ادامه تشخیص مسیر بحرانی را مطرح می‌کند.
جزوه برنامه ریزی و کنترل پروژه مناسب چه کسانی است؟
این فایل می‌تواند برای گروه‌های زیر مفید باشد:
- دانشجویان مهندسی عمران
- دانشجویان مهندسی صنایع
- دانشجویان مدیریت پروژه
- کارشناسان برنامه‌ریزی و کنترل پروژه
- مهندسان دفتر فنی
- مدیران پروژه
- مهندسان کارگاه و سرپرستان پروژه
- داوطلبان یادگیری CPM، PERT و EVM
- علاقه‌مندان به مباحث زمان‌بندی و مدیریت منابع
برای دانلود جزوه‌ها، آموزش‌های اجرایی و منابع تخصصی بیشتر در حوزه مهندسی عمران، وارد سایت سیویل اجرا مرجع آموزش مهندسی عمران شوید.
همچنین برای دریافت سریع جدیدترین فایل‌ها و آموزش‌ها، در کانال مهندسین عمران عضو شوید.
